Door 
2,8
Wereldgemiddelde
per persoon, per jaar
7,1
Gemiddelde Belg
top vijf wereldwijd
1,33
Biocapaciteit België
wat het land kan leveren
27 maart
Belgische Overshoot Day
in 2025
Wat is de ecologische voetafdruk?
De ecologische voetafdruk geeft weer hoeveel biologisch productieve land- en wateroppervlakte, uitgedrukt in mondiale hectares (gha), een persoon, organisatie of land per jaar nodig heeft. Die oppervlakte voorziet in basisbehoeften zoals voedsel, energie, huisvesting en transport, én verwerkt het afval dat daarbij vrijkomt. Het is dus een maatstaf voor de druk die we als mens op de aarde uitoefenen.
Tegenover die voetafdruk staat de biocapaciteit: de hoeveelheid natuurlijke hulpbronnen die de aarde jaarlijks kan aanmaken. Zodra de voetafdruk groter is dan de biocapaciteit, teren we in op de reserves. Wereldwijd gebruikt de mensheid vandaag ongeveer 1,6 keer meer dan de planeet kan regenereren.
Hoe wordt de ecologische voetafdruk berekend?
Het Global Footprint Network berekent de voetafdruk door zes categorieën van landgebruik op te tellen: akkerland, grasland, bos (voor hout), visgronden, bebouwde grond en de bosoppervlakte die nodig is om CO2-uitstoot op te vangen. Die laatste categorie, de zogenaamde koolstofvoetafdruk, is veruit de grootste post in rijke landen.
Wat is de gemiddelde ecologische voetafdruk wereldwijd?
De gemiddelde ecologische voetafdruk wereldwijd bedraagt ongeveer 2,8 gha per persoon, volgens het Global Footprint Network. Ter vergelijking: om binnen de draagkracht van de aarde te blijven, zou dat cijfer rond de 1,6 gha per persoon moeten liggen. We zitten er wereldwijd dus ruim boven, en in Europa loopt de voetafdruk op tot tussen 4,0 en 7,0 gha per persoon door de hogere levensstandaard en consumptie.
Hoe hoog is de ecologische voetafdruk in België?
De gemiddelde Belg heeft een ecologische voetafdruk van ongeveer 7,1 gha per persoon, terwijl de biocapaciteit van het land slechts 1,33 gha per persoon is. Dat tekort van bijna zes hectare per inwoner plaatst België in de top vijf van landen met de grootste voetafdruk ter wereld. Zou iedereen leven als een gemiddelde Belg, dan waren er meer dan vier planeten nodig.
De voornaamste oorzaken van deze hoge voetafdruk zijn:
- Energie: meer dan de helft van de Belgische voetafdruk komt door het hoge energieverbruik, denk aan verwarming en transport;
- Voeding: ongeveer een derde van de totale voetafdruk komt door wat we eten, met vlees en zuivel als grootste posten.
Waarom is de Belgische voetafdruk zo hoog?
België is dicht bebouwd, kent een koud klimaat met een lange stookperiode en heeft een hoog autobezit. Daar komt bij dat een groot deel van de elektriciteit en warmte nog uit fossiele bronnen komt. Overstappen naar groene energie en het beter isoleren van je woning zijn daarom de ingrepen met de grootste impact.
Wat is de Belgische Overshoot Day?
De Overshoot Day is de dag waarop een land alle natuurlijke hulpbronnen heeft opgebruikt die de aarde dat jaar voor dat land kan aanmaken. In 2025 viel de Belgische Overshoot Day al op 27 maart, terwijl de wereldwijde Overshoot Day pas op 13 juli lag. Hoe vroeger die dag valt, hoe zwaarder de levensstijl op de planeet weegt.
Hoe verschilt de ecologische voetafdruk per continent?
De ecologische voetafdruk verschilt sterk van regio tot regio en hangt vooral samen met welvaart en consumptie. Terwijl het wereldgemiddelde rond 2,8 gha per persoon ligt, halen rijke regio's het dubbele of meer. De onderstaande tabel zet enkele referentiewaarden naast elkaar.
| Regio of land | Voetafdruk (gha per persoon) |
|---|---|
| Wereldgemiddelde | 2,8 |
| Europa (continent) | 4,8 |
| België | 7,1 |
| Verenigde Staten | 8,1 |
| Canada | 8,1 |
| Zuid-Afrika | 3,8 |
| Eritrea | 0,8 |
Bron: Global Footprint Network. Waarden afgerond en indicatief.
Ecologische voetafdruk in Europa
Het Europese continent heeft een grote invloed op de wereldwijde ecologische voetafdruk. De voetafdruk van de meeste Europese landen ligt tussen 4,0 en 7,0 gha per persoon, met een gemiddelde voor het hele continent van 4,8 gha per persoon. Dat heeft vooral te maken met de hoge levensstandaard: de meeste mensen bezitten een auto, reizen veel, eten relatief veel vlees en vis, en er is nog weinig onbebouwde grond over.
Ecologische voetafdruk in Afrika
Afrika telt ontzettend veel natuurlijke hulpbronnen. Vooral in Centraal-Afrika is de biocapaciteit zeer hoog. Door menselijk handelen en een sterke bevolkingsgroei neemt de biocapaciteit per persoon wel af. De hoogste ecologische voetafdruk in Afrika vind je in Zuid-Afrika met 3,8 gha per persoon, de laagste in Eritrea met 0,8 gha per persoon.
Ecologische voetafdruk in Noord-Amerika
De ecologische voetafdruk van Noord-Amerika behoort tot de hoogste ter wereld en ligt duidelijk boven die van vergelijkbare regio's zoals Europa, Japan of Australië. De voetafdruk van de Verenigde Staten en Canada bedraagt voor beide landen 8,1 gha per persoon. De Verenigde Staten hebben een relatief hoge biocapaciteit, waardoor het tekort beperkt blijft. In Canada is de biocapaciteit zelfs zo hoog dat het land ondanks de grote voetafdruk een positieve score haalt.
Hoe bereken je je ecologische voetafdruk?
Je persoonlijke ecologische voetafdruk berekenen is niet eenvoudig, want die hangt af van een groot aantal factoren. Wil je een betrouwbare inschatting, dan hou je in elk geval rekening met deze punten:
- de grootte van je woning;
- de EPC-score en de isolatie van je woning;
- de brandstof waarmee je verwarmt en je water opwarmt;
- de oorsprong van de elektriciteit in je woning;
- de herkomst van de groenten die je consumeert;
- hoe vaak je vlees, vis, zuivel en eieren eet;
- hoeveel producten je recycleert;
- de hoeveelheid meubels en elektrische apparaten die je per jaar koopt;
- je gebruik van een auto;
- je manier van reizen naar je vakantiebestemming en de afstand.
Gebruik de WWF-voetafdruktest om in enkele minuten je exacte ecologische voetafdruk te achterhalen. De test toont ook meteen met hoeveel planeten je levensstijl overeenkomt.
Waarom is het belangrijk je ecologische voetafdruk te verkleinen?
Met de huidige ecologische voetafdruk is er 1,6 aarde nodig om aan de vraag van alle mensen te voldoen. De voetafdruk van ontwikkelingslanden zal de komende jaren bovendien sterk toenemen door bevolkingsgroei en een stijgende levensstandaard.
Bereikt die voetafdruk het niveau van de westerse landen, dan zijn er nog veel meer natuurlijke hulpbronnen nodig dan er beschikbaar zijn. Manieren vinden om onze voetafdruk te verkleinen is daarom van groot belang, zowel op wereldschaal als bij jou thuis.
Hoe verklein je je ecologische voetafdruk?
Omdat je voetafdruk van veel factoren afhangt, kan je die met een reeks gerichte aanpassingen verkleinen. De grootste winst zit in je energie, je verplaatsingen en je voeding. Hieronder vind je tien concrete tips, ongeveer gerangschikt van meeste naar minste impact:
- kies voor een energieleverancier met groene stroom;
- isoleer je woning en beperk zo je verwarmingsverbruik;
- maak gebruik van groene energiebronnen zoals zonnepanelen, een warmtepomp of een thuisbatterij;
- verminder je verbruik van vlees, vis en zuivel;
- kies voor lokale, seizoensgebonden producten;
- geef de voorkeur aan producten die in eigen land of continent zijn gemaakt;
- kies voor groen vervoer in plaats van voertuigen op fossiele brandstoffen;
- start met het recycleren van producten;
- repareer apparaten in plaats van ze te vervangen;
- beperk je waterverbruik.
Wat is het verband tussen je voetafdruk en CO2?
Een groot deel van de ecologische voetafdruk bestaat uit de bosoppervlakte die nodig is om je CO2-uitstoot op te vangen. Wie zijn voetafdruk wil verkleinen, begint dus best bij zijn koolstofuitstoot. Twee sporen vullen elkaar daarbij aan: eerst je uitstoot verminderen, en wat overblijft compenseren.
Je CO2-uitstoot verminderen
Het verlagen van je CO2-uitstoot is de eerste en belangrijkste stap. Zuiniger verwarmen, minder de auto nemen en overschakelen op groene stroom drukken je uitstoot rechtstreeks, en daarmee ook je voetafdruk.
Je resterende CO2 compenseren
De uitstoot die je niet kan vermijden, kan je compenseren door te investeren in projecten die CO2 verminderen of opvangen, zoals het aanplanten van bomen of hernieuwbare energie. Zie het als een sluitstuk, niet als vervanging voor het verminderen van je uitstoot.